1 vụ trồng lạc bằng 5 năm trồng keo

Những cánh đồng cát ở tổ dân phố An Thạch, phường Trà Câu, tỉnh Quảng Ngãi từng là nỗi trăn trở của người dân địa phương. Đất bạc màu, khả năng giữ ẩm kém, nguồn nước tưới lại thiếu và không chủ động khiến việc sản xuất nông nghiệp gặp nhiều khó khăn. Người dân đã thử qua nhiều cây trồng như lúa, bắp, sắn, mè, thậm chí cả keo nhưng hiệu quả kinh tế vẫn không như mong đợi.

Không ít diện tích đất chỉ sản xuất được một vụ đông xuân, còn vụ hè thu phải bỏ hoang vì thiếu nước. Những thửa ruộng, nương rẫy vì thế chưa phát huy hết giá trị, trong khi người dân luôn mong muốn tìm được loại cây phù hợp với điều kiện tự nhiên để nâng cao thu nhập và sử dụng hiệu quả quỹ đất sản xuất.

Bước ngoặt bắt đầu khi nhiều hộ mạnh dạn chuyển sang trồng lạc, đồng thời đầu tư khoan giếng và lắp đặt hệ thống béc phun tưới. Sự kết hợp giữa chuyển đổi cơ cấu cây trồng với ứng dụng kỹ thuật tưới đã mang lại những tín hiệu tích cực, mở ra hướng đi mới cho vùng đất vốn được xem là khó canh tác.

Gia đình bà Huỳnh Thị Lành ở tổ dân phố An Thạch có 2 sào đất canh tác (sào 500m2). Trước đây, toàn bộ diện tích này được trồng keo. Theo bà Lành, trên nền đất cát, cây keo được xem là lựa chọn ít rủi ro nhất. Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế không cao, người dân chủ yếu trồng để giữ đất, đến kỳ khai thác bán được bao nhiêu hay bấy nhiêu.

Cuối năm 2025, khi chứng kiến nhiều hộ trong khu dân cư chuyển sang trồng lạc đạt kết quả khả quan, bà quyết định chặt toàn bộ diện tích keo để chuyển đổi. Ngay vụ đầu tiên, cây lạc đã chứng minh sự phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng nơi đây. Nhờ tập trung chăm sóc và chủ động nguồn nước tưới, cây lạc sinh trưởng tốt, cho năng suất khá cao.

“Tính trung bình, mỗi sào lạc cho khoảng 200kg củ. Với giá bán hiện nay từ 28.000 - 30.000 đồng/kg, mỗi sào thu được khoảng 6 triệu đồng, sau khi trừ chi phí còn lãi khoảng 4 triệu đồng. Gia đình tôi có 2 sào, sau hơn 3 tháng đã thu được khoảng 12 triệu đồng. Trong khi đó, trước đây cùng diện tích này trồng keo phải mất tới 5 năm mới thu được khoảng 12 triệu đồng”, bà Lành phấn khởi.

Không chỉ thay đổi cây trồng, người dân An Thạch còn thay đổi cả phương thức sản xuất. Hầu hết các hộ trồng lạc hiện nay đều đầu tư khoan giếng và lắp đặt hệ thống béc phun tưới. Dù chi phí đầu tư ban đầu cao hơn so với cách tưới truyền thống nhưng hệ thống tưới giúp tiết kiệm đáng kể công lao động, chủ động nguồn nước, đồng thời phân phối nước đồng đều, tạo điều kiện để cây lạc phát triển ổn định.

Ông Nguyễn Anh Tuấn (trú tổ dân phố An Thạch) cho biết, trước đây mỗi lần tưới nước gia đình phải kéo vòi, đứng tưới từng luống nên rất vất vả và tốn nhiều thời gian. Từ khi lắp hệ thống béc phun, việc tưới trở nên nhẹ nhàng hơn rất nhiều.

“Bây giờ chỉ cần bật công tắc là cả diện tích lạc được tưới đồng đều. Có giếng khoan nên nguồn nước cũng chủ động hơn. Trước đây gia đình chỉ làm được 1 vụ đông xuân, còn vụ hè thu hầu như phải bỏ hoang vì không có nước. Nay cả 2 vụ đều sản xuất được và năng suất lạc tương đương nhau”, ông Tuấn cho biết

Cũng theo ông Tuấn, cây lạc có thời gian sinh trưởng chỉ hơn 3 tháng nên nhiều hộ còn có thể bố trí tới 3 vụ trong năm. Nhờ đó, đất sản xuất được khai thác gần như quanh năm thay vì bỏ hoang nhiều tháng như trước. Giá trị kinh tế thu được trên cùng đơn vị diện tích vì thế tăng lên rõ rệt, góp phần nâng cao thu nhập và sử dụng hiệu quả tài nguyên đất.

Một điểm thuận lợi khác là đầu ra của sản phẩm khá ổn định. Theo người dân địa phương, lạc sau thu hoạch luôn được thương lái thu mua với số lượng lớn để phục vụ chế biến dầu lạc. Sản phẩm không chỉ tiêu thụ trong tỉnh mà còn được đưa đến nhiều địa phương khác, đặc biệt là thị trường TP.HCM. Đầu ra ổn định giúp người dân yên tâm mở rộng diện tích, mạnh dạn đầu tư hệ thống tưới và áp dụng các biện pháp kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm.

Theo ông Nguyễn Thế Vĩnh - Phó Chủ tịch UBND phường Trà Câu, việc người dân An Thạch chuyển đổi các diện tích lúa, cây màu kém hiệu quả sang trồng lạc cho thấy hướng đi phù hợp với điều kiện đất đai, khí hậu địa phương cũng như nhu cầu của thị trường.

Hiện nay, tại tổ dân phố An Thạch đã có khoảng 150ha được người dân chuyển sang trồng lạc. Trên cơ sở hiệu quả thực tế, địa phương tiếp tục vận động người dân mở rộng diện tích, nhất là những vùng lúa không chủ động nước tưới, thường xuyên phải bỏ hoang trong vụ hè thu. Song song với mở rộng vùng nguyên liệu, địa phương cũng định hướng từng bước xây dựng thương hiệu dầu lạc và phát triển sản phẩm OCOP, nâng cao giá trị sản phẩm lạc.

“Chúng tôi đang nghiên cứu đa dạng hóa cơ cấu cây trồng theo hướng gắn với nhu cầu thị trường. Thời gian tới, địa phương sẽ làm việc với người dân và Trang trại bò sữa Vinamilk Quảng Ngãi để triển khai mô hình trồng ngô sinh khối phục vụ chăn nuôi. Việc mở rộng các mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện tự nhiên và nhu cầu thị trường được kỳ vọng sẽ tạo thêm sinh kế bền vững, hạn chế tình trạng đất bỏ hoang, đồng thời nâng cao giá trị sản xuất trên đơn vị diện tích”, ông Nguyễn Thế Vĩnh nói.