PHÒNG CHÁY, CHỮA CHÁY RỪNG LÀ QUYỀN LỢI VÀ TRÁCH NHIỆM CỦA MỖI NGƯỜI DÂN

Tỉnh Quảng Ngãi sau sáp nhập có 96 xã, phường, đặc khu, với tổng diện tích tự nhiên là 1.482.519,78ha. Diện tích có rừng và rừng trồng chưa thành rừng là 968.112,65 ha. Trong đó, diện tích có rừng là 880.871,64 ha (rừng tự nhiên: 659.017,11 ha; rừng trồng: 221.854,53 ha) và diện tích rừng trồng chưa thành rừng là 87.241,01 ha; phân bố trải dài từ vùng ven biển đến khu vực đồi núi, giáp biên giới với các nước Lào và Campuchia. Tỷ lệ che phủ rừng năm 2025 là 59,41%.

Diện tích rừng và đất lâm nghiệp tương đối lớn, là tiềm năng phát triển kinh tế - xã hội như du lịch sinh thái, kinh tế rừng, dược liệu dưới tán rừng, dịch vụ môi trường rừng và đặc biệt là thị trường carbon… Tuy nhiên, với đặc điểm địa hình rộng, phân bố trải dài từ vùng ven biển đến khu vực đồi núi, cùng với thời tiết nắng nóng kéo dài trong mùa khô, độ ẩm thấp, nguy cơ cháy rừng trên địa bàn tỉnh luôn tiềm ẩn ở mức cao, đặc biệt tại các khu vực rừng trồng, rừng tre nứa và rừng hỗn giao.

Qua thống kê, tổng diện tích rừng có nguy cơ cháy cao trên địa bàn tỉnh khoảng hơn 368.754 ha và thực tế cho thấy, trong giai đoạn 2022 – 2025, trên địa bàn tỉnh xảy ra 29 vụ cháy rừng, trong đó có 16 vụ gây thiệt hại hơn 30 ha rừng. Riêng năm 2025 xảy ra 05 vụ cháy, trong đó có 03 vụ gây thiệt hại 3,135 ha rừng. Mặc dù các vụ cháy được phát hiện và xử lý kịp thời, không để xảy ra cháy lớn, nhưng những con số trên là lời cảnh báo rõ ràng về nguy cơ cháy rừng luôn hiện hữu. Nguyên nhân chủ yếu vẫn xuất phát từ các hoạt động của con người như: đốt nương rẫy, xử lý thực bì bằng lửa không kiểm soát; sử dụng lửa bất cẩn trong rừng; vứt tàn thuốc bừa bãi… Đặc biệt, tại một số khu vực vùng sâu, vùng xa, ý thức của một bộ phận người dân còn hạn chế, tiềm ẩn nguy cơ cháy rừng cao.

Xác định công tác phòng cháy, chữa cháy rừng rất quan trọng trong công tác quản lý, bảo vệ rừng ngay từ gốc, trong thời gian qua các cơ quan, địa phương, chủ rừng trong đó lực lượng nòng cốt là Kiểm lâm đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm hạn chế khả năng thiệt hại về rừng có thể xảy ra, như: (1) Tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật về quản lý, bảo vệ và phát triển rừng; phòng cháy, chữa cháy rừng và hướng dẫn người dân sử dụng lửa an toàn trong sản xuất và sinh hoạt. (2) Chủ động xây dựng, rà soát, bổ sung phương án phòng cháy, chữa cháy rừng phù hợp với thực tế; tổ chức lực lượng trực 24/24 giờ trong mùa khô, đặc biệt trong các thời điểm nắng nóng gay gắt, cấp dự báo cháy rừng cao. (3) Việc ứng dụng khoa học, công nghệ được tăng cường, sử dụng thiết bị bay không người lái (flycam), hệ thống cảnh báo cháy rừng từ xa để kịp thời phát hiện sớm các điểm cháy. (4) Thực hiện tốt phương châm “4 tại chỗ, 3 sẵn sàng” tiếp tục được phát huy hiệu quả, góp phần xử lý nhanh các tình huống cháy rừng, hạn chế thấp nhất thiệt hại. (5) Tổ chức các đợt diễn tập PCCCR, nâng cao năng lực chỉ huy, hiệp đồng và sẵn sàng ứng phó khi có cháy rừng xảy ra.

Công tác phòng cháy chữa cháy rừng đạt được những kết quả nhất định như hôm nay phải kể đến lực lượng Nhân dân tại chỗ sẵn sàng tham gia trong thời gian nhanh nhất khi có sự cố cháy rừng xảy ra. Qua các buổi tuyên truyền tại thôn, làng, người dân đã hiểu và nắm rõ các quyền lợi của họ trong công tác phòng cháy chữa cháy rừng. Đó là: (i) Quyền được cung cấp thông tin, cảnh báo cháy rừng, biện pháp phòng ngừa, sử dụng lửa an toàn trong rừng và ven rừng. (ii) Quyền được bồi thường nếu tài sản bị huy động hoặc thiệt hại. (iii) Quyền được hỗ trợ nếu bị thiệt hại do cháy rừng. (iv) Quyền tham gia giám sát, phản ánh vi phạm. (v) Quyền hưởng lợi từ chính sách bảo vệ rừng gắn với PCCCR. Ngoài ra, khi tham gia chữa cháy, người dân sẽ được hỗ trợ chi trả ngày công, hỗ trợ tiền ăn

Công tác phòng cháy, chữa cháy rừng không chỉ là nhiệm vụ của địa phương, lực lượng chức năng mà cần có sự tham gia tích cực của toàn xã hội, đặc biệt là người dân sinh sống gần rừng, ven rừng. Để hạn chế nguy cơ cháy rừng, mỗi người dân cần: Một là, không sử dụng lửa trong rừng và ven rừng. Hai là, không đốt nương rẫy, xử lý thực bì trái quy định.    Ba là, chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về bảo vệ rừng và PCCCR.    Bốn là, tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ rừng tại địa phương. Năm là, kịp thời báo tin cho chính quyền hoặc lực lượng chức năng khi phát hiện cháy rừng.

Rừng không chỉ là “lá phổi xanh” điều hòa khí hậu, bảo vệ nguồn nước, chống xói mòn, hạn chế thiên tai mà còn là nơi nuôi dưỡng cuộc sống con người, cung cấp sinh kế, thực phẩm, dược liệu và tạo nên không gian sinh thái trong lành. Với ý nghĩa đó, mỗi cánh rừng đều là tài sản vô giá, cần được gìn giữ và bảo vệ vì sự phát triển bền vững hôm nay và các thế hệ mai sau. Bảo vệ rừng là bảo vệ môi trường sống, bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên và tương lai của các thế hệ mai sau. Mỗi người dân chúng ta hãy nâng cao ý thức, trách nhiệm, chung tay cùng các cấp, các ngành thực hiện tốt công tác phòng cháy, chữa cháy rừng, góp phần giữ gìn màu xanh của rừng và phát triển bền vững.

Tân Quỳnh Lê

                                                                           Chi cục Kiểm lâm