Phát huy vai trò cộng đồng trong bảo vệ nguồn lợi thủy sản gắn với phát triển sinh kế bền vững

Tham gia đoàn công tác có đại diện Văn phòng Sở, Chi cục Thủy sản - Biển đảo, Chi cục Phát triển nông thôn, Chi cục Thủy lợi, Trung tâm Khuyến nông tỉnh. Về phía địa phương có đại diện UBND xã Vạn Tường, các phòng chuyên môn, Đồn Biên phòng, trưởng các thôn cùng thành viên hai Tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Trước buổi làm việc, đoàn đã khảo sát thực tế tại khu vực Gành Yến và Hòn Cóc để đánh giá hiện trạng hệ sinh thái rong mơ, rạn san hô và tình hình triển khai mô hình đồng quản lý trong bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Đây là hai khu vực có hệ sinh thái biển đặc trưng với các bãi rong mơ, rạn san hô và nhiều loài thủy sản có giá trị sinh thái, kinh tế cao, đồng thời là nơi sinh trưởng, sinh sản của nhiều loài hải sản tự nhiên.

Theo báo cáo tại buổi làm việc, xã Vạn Tường đã thành lập 02 Tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản với tổng cộng 77 thành viên, được giao quản lý gần 290 ha mặt nước. Trong đó, Tổ cộng đồng Gành Yến có 59 thành viên, quản lý 218 ha gồm khu vực hệ sinh thái rong mơ và rạn san hô; Tổ cộng đồng Hòn Cóc có 18 thành viên, quản lý 72 ha, bao gồm bốn vùng rong mơ trọng điểm là Hòn Cóc, Suối Khoai, Lan Khe và Bãi Ngao. Sau khi được giao quyền, các tổ từng bước xây dựng quy chế hoạt động, phối hợp với chính quyền địa phương và lực lượng chức năng tuyên truyền người dân bảo vệ rong mơ, rạn san hô, khai thác thủy sản đúng mùa vụ, đồng thời định hướng phát triển sinh kế gắn với du lịch cộng đồng.

Gành Yến xã Vạn Tường có vẻ  đẹp mộc mạc, nguyên sơ

Trao đổi với đoàn công tác, đại diện UBND xã Vạn Tường cho biết việc thành lập các Tổ cộng đồng đã tạo chuyển biến tích cực trong quản lý tài nguyên biển. “Trước đây việc khai thác còn mang tính tự phát, nay người dân đã có ý thức hơn trong việc bảo vệ nguồn lợi thủy sản và phối hợp cùng chính quyền quản lý khu vực được giao”, đại diện địa phương chia sẻ.

Bên cạnh những kết quả bước đầu, các thành viên Tổ cộng đồng cũng phản ánh nhiều khó khăn. Ông Nguyễn Văn Chiến, Tổ trưởng Tổ cộng đồng Hòn Cóc cho biết, “điều chúng tôi cần nhất hiện nay là phương tiện và trang thiết bị phục vụ tuần tra và kinh phí hoạt động để bảo vệ hiệu quả khu vực được giao”.

Đại diện Tổ cộng đồng Gành Yến cũng kiến nghị, “cần sớm hoàn thiện cơ chế phối hợp, hỗ trợ phương tiện để tổ hoạt động thường xuyên; đồng thời gắn bảo tồn rong mơ, rạn san hô với phát triển du lịch cộng đồng nhằm tạo sinh kế ổn định cho người dân”.

Trao đổi tại buổi làm việc, ông Võ Văn Hải, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản - Biển đảo cho rằng, “việc thành lập các Tổ cộng đồng là bước đi quan trọng trong thực hiện cơ chế đồng quản lý theo Luật Thủy sản. Thời gian tới, Chi cục sẽ rà soát nhu cầu thực tế để tham mưu hỗ trợ một số trang thiết bị thiết yếu đồng thời tổ chức các lớp tập huấn nâng cao năng lực cho thành viên các tổ. Bên cạnh đó, Chi cục sẽ phối hợp điều tra, đánh giá hiện trạng phân bố nguồn lợi thủy sản nhằm xác định các khu vực trọng điểm cần ưu tiên bảo vệ, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý của cộng đồng”.

Đồng tình với quan điểm bảo tồn phải gắn với phát triển sinh kế, Ông Ưng Văn Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh nhấn mạnh, “tiếp tục hoàn thiện cơ chế để cộng đồng được hưởng lợi trực tiếp từ hoạt động bảo vệ tài nguyên. Đồng thời tăng cường liên kết giữa người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp nhằm phát triển chuỗi giá trị đối với rong mơ, hành tím và các sản phẩm đặc trưng của địa phương, góp phần tạo sinh kế ổn định, nâng cao thu nhập cho người dân ven biển”.

Gành yến có hệ sinh thái biển phong phú với nhiều loài san hô và những bãi rong mơ tươi tốt là nơi trú ẩn của nhiều loài haỉ sản

Nhiều ý kiến tại buổi làm việc cũng cho rằng tiềm năng của địa phương không chỉ nằm ở nguồn lợi thủy sản mà còn ở các sản phẩm đặc trưng như rong mơ, hành tím và du lịch trải nghiệm. “Bảo vệ được nguồn lợi thì phải tiếp tục đầu tư chế biến sâu, xây dựng chuỗi liên kết tiêu thụ và phát triển sản phẩm OCOP để nâng cao giá trị kinh tế cho người dân”, đại diện Chi cục Phát triển nông thôn nhấn mạnh.

Phát biểu kết luận, đồng chí Nguyễn Đức Bình, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường đánh giá cao những kết quả bước đầu của địa phương trong việc đưa các Tổ cộng đồng đi vào hoạt động. Đồng chí nhấn mạnh, “Gành Yến và Hòn Cóc là những khu vực có giá trị đặc biệt về hệ sinh thái rong mơ và rạn san hô. Bảo vệ tốt nguồn lợi thủy sản không chỉ gìn giữ tài nguyên thiên nhiên mà còn tạo nền tảng để phát triển sinh kế bền vững cho cộng đồng ven biển”. Đồng thời đề nghị các đơn vị tiếp tục tăng cường phối hợp, tháo gỡ những khó khăn trong quá trình triển khai, từng bước hoàn thiện cơ chế đồng quản lý và phát huy hiệu quả các mô hình cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Đồng chí đề nghị địa phương tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu rõ trách nhiệm trong bảo vệ nguồn lợi thủy sản; xây dựng quy chế phối hợp giữa chính quyền, lực lượng biên phòng và các Tổ cộng đồng trong công tác tuần tra, giám sát; đồng thời rà soát những khó khăn, vướng mắc về quy hoạch và cơ chế quản lý để kịp thời kiến nghị cấp có thẩm quyền xem xét, tháo gỡ.

Buổi làm việc không chỉ giúp Sở Nông nghiệp và Môi trường nắm bắt thực tiễn hoạt động của các Tổ cộng đồng mà còn là dịp để lắng nghe những khó khăn, kiến nghị từ cơ sở. Những ý kiến được ghi nhận sẽ là cơ sở để hoàn thiện cơ chế đồng quản lý, tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong bảo vệ nguồn lợi thủy sản, đồng thời mở ra hướng phát triển kinh tế biển theo hướng xanh, bền vững, hài hòa giữa bảo tồn tài nguyên và nâng cao sinh kế cho người dân ven biển xã Vạn Tường.