Truy cập nội dung luôn
SỞ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

TỈNH QUẢNG NGÃI

Vai trò của giống và công tác giống đối với Kế hoạch cơ cấu lại lĩnh vực trồng trọt

03/05/2024 21:43    36

Thời gian qua, nông nghiệp, nông thôn tỉnh Quảng Ngãi đã thực hiện tốt vai trò, sứ mệnh là trụ đỡ cho phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương, diện mạo nông thôn ngày càng khởi sắc, chất lượng cuộc sống của người dân ngày càng được nâng cao. Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XX, nhiệm kỳ 2020 – 2025 đã xác định phát triển nông nghiệp bền vững, phấn đấu tốc độ tăng trưởng bình quân 4 - 5%. Đặc biệt, từ khi thực hiện Kế hoạch cơ cấu lại ngành nông nghiệp tỉnh Quảng Ngãi giai đoạn 2021 - 2025, đã hình thành nên nhiều tiền đề, động lực mới để tỉnh khai thác, phát huy có hiệu quả các tiềm năng, lợi thế vốn có trong lĩnh vực nông nghiệp, góp phần gia tăng giá trị sản phẩm, nâng cao thu nhập cho người dân. Trong đó, lĩnh vực nông nghiệp chiếm tỷ trọng cao, đóng góp lớn tăng trưởng của toàn ngành, với tổng giá trị đạt trên 9,4 nghìn tỷ đồng (năm 2023). Có được những thành quả nổi bậc như vậy là nhờ người dân mạnh dạn sử dụng nguồn giống cây trồng đảm bảo chất lượng, kết hợp với việc ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp. Qua đó, cho thấy yếu tố giống giữ vai trò rất quan trọng trong sản xuất nông nghiệp. Như vậy, giống và công tác giống đóng vai trò như nào trong cơ cấu lại ngành nông nghiệp của tỉnh?

 Vai trò của Giống cây trồng đối với sản xuất nông nghiệp

Giống cây trồng là một quần thể cây trồng có thể phân biệt được với quần thể cây trồng khác thông qua sự biểu hiện ít nhất là một đặc tính và di truyền được cho đời sau; đồng nhất về hình thái, ổn định qua các chu kì nhân giống; có giá trị canh tác, giá trị sử dụng; bao gồm giống cây nông nghiệp, giống cây dược liệu, giống cây cảnh và giống nấm ăn.

Mỗi giống cây trồng đều có tiềm năng năng suất chất lượng nhất định. Khi các yếu tố đầu vào sản xuất khác, như: Nước, phân bón, chăm sóc, … được đáp ứng đầy đủ thì giống cũng không thể vượt qua ngưỡng tiềm năng năng suất chất lượng của nó. Chỉ có sự đột phá về giống mới có thể mang lại năng suất, chất lượng cao.

Trong những năm qua, Ngành nông nghiệp Quảng Ngãi đã tập trung chỉ đạo các đơn vị trực thuộc phối hợp chặt chẽ với chính quyền, đoàn thể các cấp trong công tác hướng dẫn, chỉ đạo, tuyên truyền vận động nông dân thay đổi thói quen canh tác cũ để chuyển sang các loại giống cây trồng có tiềm năng năng suất, chất lượng, giá trị và hiệu quả cao. Điển hình như trong sản xuất thì sử dụng giống lúa, giống ngô ngắn ngày, giống kháng sâu bệnh, có năng suất, chất lượng cao vào gieo trồng thay thế cho các giống cũ dài ngày.

Khi sử dụng giống tốt thì hiệu quả mang lại hết sức to lớn, cụ thể như trong sản xuất lúa khi sử dụng các giống lúa trung ngày thì năng suất đạt 70,5 tạ/ha, thâm canh tốt có thể đạt 80-90 tạ/ha, cao hơn giống địa phương 6 tạ/ha. Về hiệu quả kinh tế, giống lúa trong mô hình mang lại lợi nhuận 12,94 triệu đồng/ha, cao hơn so với ruộng giống địa phương là 3,98 triệu đồng/ha.          

Vai trò của giống đối với cơ cấu mùa vụ, ứng dụng cơ giới hóa, thích ứng với điều kiện bất lợi của thiên nhiên

Những năm qua, cùng với sự tăng trưởng của sản xuất nông nghiệp; ảnh hưởng của điều kiện bất lợi của thiên nhiên đã gây ra nhiều tác động nặng nề trong sản xuất nông nghiệp. Vì vậy, để nông nghiệp phát triển cân bằng, đảm bảo an ninh lương thực, bảo vệ môi trường, việc nghiên cứu chuyển đổi cơ cấu mùa vụ, ứng dụng cơ giới hóa là yêu cầu cấp bách hiện nay.

Ngành nông nghiệp tỉnh Quảng Ngãi đã có nhiều chính sách phù hợp với điều kiện sản xuất: như bố trí thời vụ gắn với cơ cấu giống cây trồng (ví dụ trong sản xuất lúa thì chọn các giống lúa trung ngày, năng suất, chất lượng cao và kháng sâu bệnh như: giống lúa Hà phát 3, bắc Thịnh, MT10, QNg 128…). Bên cạnh đó, việc áp dụng cơ giới hóa vào sản xuất nông nghiệp để thay thế lao động thủ công, giải quyết khâu lao động nặng nhọc, tính thời vụ, giảm tổn thất trong nông nghiệp, giảm chi phí đầu vào, tăng chất lượng sản phẩm, góp phần tăng lợi nhuận khoảng 30% so với không áp dụng cơ giới hóa,… Theo thống kê, người dân trên địa bàn tỉnh đã đưa cơ giới hóa vào sản xuất, nhất là đối với khâu làm đất, với tỷ lệ chiếm 90%, khâu thu hoạch trên 30%. Việc sử dụng các loại máy móc góp phần bảo đảm gieo trồng, thu hoạch đúng thời vụ, giải phóng sức lao động cho nông dân. Chính vì vậy, cơ giới hóa đóng vai trò quan trọng trong sản xuất nông nghiệp đang được ngành chức năng khuyến khích nông dân tham gia.

 Vai trò của giống đối với bảo vệ môi trường

Trong trồng trọt, sử dụng phân bón và thuốc BVTV là yếu tố quyết định năng suất, chất lượng sản phẩm. Tuy nhiên, việc sử dụng phân bón hóa học mất cân đối, ít sử dụng phân hữu cơ, phân vi sinh, thời gian bón, cách bón phân không khoa học và mang tính tự phát, dẫn đến hậu quả làm ô nhiễm môi trường, mất cân bằng sinh thái, làm cho đất bị chua hóa, mất khả năng tái sản xuất.

Một số chính sách và biện pháp để bảo vệ môi trường đã được triển khai hiệu quả như:

Xây dựng các cánh đồng mẫu lớn, cánh đồng không dấu chân, sử dụng các giống cây trồng kháng sâu bệnh, ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật. Thời gian qua, các địa phương đã triển khai áp dụng khá hiệu quả trên từng loại cây trồng, như: mô hình “3 giảm, 3 tăng”, “1 phải 5 giảm” trong sản xuất lúa; quy trình sản xuất nông nghiệp tốt (VietGap); quy trình sử dụng các loại vật tư theo hướng tiết kiệm đầu vào, giảm chi phí sản xuất, tăng lợi nhuận cho người dân…

Trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi đã xây dựng được 263 cánh đồng lớn, với tổng diện tích 4.857 ha đối với các loại cây trồng như lúa, lạc, dưa hấu. Các mô hình đã triển khai ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật trong canh tác, đưa cơ giới hóa vào sản xuất góp phần làm giảm chi phí sản xuất, bảo vệ môi trường, tạo ra sản phẩm an toàn với giá trị cao, giúp tăng thu nhập cho người dân. Trong đó, những năm qua đã triển khai 08 mô hình ứng dụng các biện pháp kỹ thuật về “1 phải, 5 giảm” trong sản xuất lúa với diện tích thực hiện 16 ha và 4 mô hình ứng dụng biện pháp kỹ thuật quản lý dịch hại tổng hợp trên cây rau với diện tích thực hiện 1,6 ha.

Từ những đóng góp trên có thể khẳng định giống và công tác giống đóng vai trò hết sức quan trọng trong cơ cấu lại ngành nông nghiệp của tỉnh. Qua đó, khai thác và phát huy có hiệu quả các tiềm năng, thế mạnh từ sản xuất nông nghiệp vốn được xem là “trụ đỡ” của nền kinh tế tỉnh nhà trong hiện tại và tương lai. Trong đó, có sự đóng góp vô cùng quan trọng của giống và công tác giống.

TS. Trần Văn Mạnh

Chung nhan Tin Nhiem Mang

Bản quyền thuộc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Ngãi | Cổng thông tin điện tử Quảng Ngãi

Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Hồ Trọng Phương - Trưởng Ban Biên tập Cổng TTĐT Sở